Marathi Insight: May 25, 2026
# नागपूरसायबरविश्वात खळबळ: ‘डिजिटल अरेस्ट’च्या भीतीतून कोटींची फसवणूक, पोलीस यंत्रणेतही अंतर्गत वाद!
**नागपूर:** तंत्रज्ञानाच्या युगात सायबर गुन्हेगारीने (Cyber Crime) शहरात थैमान घातले आहे. विशेषतः ‘डिजिटल अरेस्ट’ची भीती दाखवून नागरिकांची मोठ्या प्रमाणात आर्थिक फसवणूक होत असल्याचे धक्कादायक प्रकार समोर येत आहेत. गेल्या काही महिन्यांत अशा अनेक घटनांनी नागपूरकरांना हादरवून सोडले आहे, तर दुसरीकडे या गुन्ह्यांचा तपास करणाऱ्या नागपूर सायबर पोलीस ठाण्यातच अंतर्गत वाद आणि गैरव्यवहार चव्हाट्यावर आल्याने पोलीस यंत्रणाही अडचणीत सापडली आहे.
**’डिजिटल अरेस्ट’च्या भीतीचे नवे तंत्र:**
सायबर गुन्हेगार आता ‘डिजिटल अरेस्ट’ या नवीन मार्गाचा अवलंब करत आहेत. या प्रकारात, ते पीडितांना घाबरवण्यासाठी त्यांच्यावर बेकायदेशीर कामांमध्ये (उदा. मनी लाँडरिंग, सायबर छळवणूक) सामील असल्याचा आरोप करतात. यासाठी ते बनावट ओळखपत्रे, तसेच बनावट कायदेशीर नोटीस किंवा ‘अरेस्ट ऑर्डर’चा वापर करतात. पीडितांना घाबरवून त्यांच्याकडून मोठ्या रकमेची मागणी केली जाते. नुकतेच जरीपटका परिसरात एका निवृत्त अधिकाऱ्याची तब्बल ९० लाखांहून अधिकची फसवणूक ‘डिजिटल अरेस्ट’ची भीती दाखवून करण्यात आली. यापूर्वीही अशाच प्रकारे एका महिलेला दहशतवादाच्या खोट्या केसमध्ये अडकवण्याची भीती दाखवून १३ लाखांची फसवणूक करण्यात आल्याचा प्रकार समोर आला होता. या घटनांनी नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
**वाढता सायबर गुन्हेगारी आलेख:**
नागपूर शहर आणि जिल्ह्यात सायबर गुन्हेगारीचे प्रमाण चिंताजनक दराने वाढत आहे. एका अहवालानुसार, २०२४ मध्ये नागपूरशी संबंधित १३ हजारांहून अधिक सायबर गुन्ह्यांच्या तक्रारी नोंदवण्यात आल्या होत्या, ज्यात नागरिकांची तब्बल ९१.५९ कोटी रुपयांची फसवणूक झाली. यातील केवळ काही कोटी रुपयेच परत मिळवण्यात पोलिसांना यश आले आहे. सोशल मीडियावरील आक्षेपार्ह पोस्ट्सच्या तक्रारींचे प्रमाणही लक्षणीय असून, त्यावर सायबर पोलीस तत्काळ कारवाई करत आहेत.
**पोलीस दलात अंतर्गत वाद आणि निलंबनाची कारवाई:**
एकीकडे वाढत्या सायबर गुन्हेगारीला आळा घालण्याचे आव्हान असताना, दुसरीकडे नागपूर सायबर पोलीस ठाण्यात अंतर्गत वाद उफाळून आले आहेत. अवघ्या ५०० रुपयांच्या एका फसवणुकीच्या प्रकरणात वसुलीसाठी केलेल्या कथित कारवाईमुळे पोलीस निरीक्षकांसह नऊ कर्मचाऱ्यांवर निलंबनाची कारवाई करण्यात आली आहे. वरिष्ठांची परवानगी न घेता मुंबई आणि पुण्यापर्यंत तपास करणे, पैशांच्या वाटणीवरून वाद आणि माहिती लीक होणे, या कारणांमुळे हे प्रकरण गंभीर बनले. या घटनेनंतर सायबर विभागाच्या कामकाजावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, पोलीस आयुक्त डॉ. रवींद्रकुमार सिंगल यांनी या प्रकरणी चौकशीचे आदेश दिले आहेत. या पार्श्वभूमीवर, पोलीस उपायुक्त दीपक अग्रवाल यांच्याकडे सायबर शाखेची अतिरिक्त जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे.
**नागरिकांनी घ्यायची खबरदारी:**
सायबर गुन्हेगार सतत नवनवीन युक्त्या वापरत असल्याने नागरिकांनी अत्यंत सावध राहणे गरजेचे आहे. अनोळखी व्यक्तींना आपली वैयक्तिक माहिती, बँक खात्याचे तपशील किंवा ओटीपी शेअर करू नये. कोणतीही संशयास्पद लिंक किंवा कॉल आल्यास, त्याची सत्यता पडताळून पाहावी. फसवणूक झाल्यास तात्काळ सायबर पोलीस ठाणे किंवा राष्ट्रीय सायबर क्राईम रिपोर्टिंग पोर्टलवर (www.cybercrime.gov.in) तक्रार नोंदवावी. आपत्कालीन परिस्थितीत १०१, १०९१ (महिला हेल्पलाइन) किंवा १०९८ (बाल हेल्पलाइन) या क्रमांकांवर संपर्क साधावा.
नागपूर पोलीस सायबर गुन्हेगारीला रोखण्यासाठी प्रयत्नशील असले तरी, नागरिकांचा सहभाग आणि जागरूकता या लढाईत अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
संदर्भ (References):
