Marathi Insight: Jun 12, 2026

**(नागपूर: नव्या युगाकडे झेपावणारे शहर: पायाभूत सुविधांचा विकास आणि भविष्यकालीन योजना)**

**नागपूरकरांसाठी आनंदाची बातमी! शहराच्या विकासाला नवी दिशा, पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी झेप!**

नागपूर, महाराष्ट्राची उपराजधानी आणि मध्य भारतातील एक प्रमुख शहर म्हणून वेगाने विकसित होत आहे. विकासाला नवी दिशा देण्यासाठी आणि नागपूरकरांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी शहर प्रशासन आणि राज्य सरकार महत्त्वपूर्ण पायाभूत सुविधांच्या निर्मितीवर भर देत आहे. गेल्या काही वर्षांपासून शहरात अनेक विकासकामे वेगाने सुरू असून, भविष्यात नागपूर एका आधुनिक आणि सुनियोजित शहराच्या रूपात ओळखले जाईल.

**प्रमुख विकासकामे आणि भविष्यकालीन योजना:**

* **उड्डाणपुलांचे जाळे:** नागपूर शहरातील वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी आणि प्रवासाचा वेळ वाचवण्यासाठी अनेक उड्डाणपुलांचे (Flyovers) काम वेगाने सुरू आहे.
* **पर्डी उड्डाणपूल:** हा पाच भुजा असलेला (Five-arm) उड्डाणपूल फेब्रुवारी २०२५ पर्यंत पूर्णपणे वाहतुकीसाठी खुला होण्याची अपेक्षा आहे. या प्रकल्पावर सुमारे ६ अब्ज रुपयांहून अधिक खर्च झाला आहे. या उड्डाणपूलामुळे पूर्व नागपूरमधील वाहतूक सुलभ होण्यास मदत होईल.
* **आर.टी.ओ. उड्डाणपूल:** आर.टी.ओ. ते राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ या मार्गावरील उड्डाणपुलाचे काम ऑगस्ट २०२५ पर्यंत पूर्ण होणार आहे. सुमारे ३८४ कोटी रुपये खर्चून तयार होणाऱ्या या उड्डाणपुलामुळे बोेले पेट्रोल पंप ते विद्यापीठ या प्रवासाचा वेळ ४५ मिनिटांवरून १५ मिनिटांपेक्षा कमी होणार आहे.
* **इंदोरा-दिघोरी उड्डाणपूल:** या उड्डाणपुलाचा दुसरा टप्पा जून २०२६ पर्यंत सुरू होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे संपूर्ण उड्डाणपूल मार्ग २०२६ च्या मध्यापर्यंत पूर्णपणे कार्यान्वित होऊ शकेल. या प्रकल्पात सुमारे ९९८ कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे.
* **कोराडी नाका उड्डाणपूल:** हा उड्डाणपूल जुलै २०२६ पर्यंत खुला होण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे राष्ट्रीय महामार्ग ४७ वरील वाहतूक सुलभ होईल आणि या भागातील वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मदत मिळेल.
* **कामठी रोड डबल डेकर उड्डाणपूल:** हा दुमजली उड्डाणपूल ५ ऑक्टोबर २०२४ रोजी खुला झाला आहे, ज्यामुळे परिसरातील वाहतूक व्यवस्थेत सुधारणा झाली आहे.

* **’नवीन नागपूर’ प्रकल्पाला गती:** नागपूरला आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि वित्तीय केंद्र (IBFC) म्हणून विकसित करण्यासाठी ‘नवीन नागपूर’ या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पावर वेगाने काम सुरू आहे.
* हा प्रकल्प हिंगणा तालुक्यातील मौजा गोधनी (रिठी) आणि लाडगाव (रिठी) येथे सुमारे १७१० एकर क्षेत्रावर साकारत आहे.
* या प्रकल्पासाठी सुमारे ११,६०० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर झाला असून, यामध्ये जमिनीच्या संपादनासाठी आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी तरतूद करण्यात आली आहे.
* या प्रकल्पाअंतर्गत आधुनिक पायाभूत सुविधा, जसे की भूमिगत युटिलिटी टनेल, स्वयंचलित कचरा संकलन प्रणाली आणि स्मार्ट ट्रॅफिक व्यवस्थापन प्रणाली विकसित केल्या जातील.
* या विकासामुळे नागपूरची ओळख एक भविष्यवेधी आणि उच्च-तंत्रज्ञान शहर म्हणून निर्माण होईल.

* **नागपूर मेट्रोचा विस्तार:** नागपूर मेट्रोचा विस्तार शहराच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
* **मेट्रो फेज २:** ४३.८ किमी लांबीच्या या प्रकल्पावर काम सुरू असून, यात हिंगणा, कान्हान, बुटीबोरी एमआयडीसी आणि ट्रान्सपोर्ट नगर यांसारख्या उपनगरांना जोडले जाईल. या प्रकल्पासाठी आशियाई विकास बँक (ADB) आणि युरोपियन इन्व्हेस्टमेंट बँक (EIB) कडून निधी पुरवला जात आहे.
* **मेट्रो फेज ३:** या विस्तारित टप्प्यात मेट्रोचे जाळे ५४.५ किमी पर्यंत वाढवण्याची योजना आहे. यात नवीन नागपूर आणि बुटीबोरी औद्योगिक पट्ट्यापर्यंत मेट्रोचा विस्तार केला जाईल. तसेच, सिताबर्डी ते कोराडी हा ११.५ किमीचा मार्ग आणि खापरी ते नवीन नागपूर हा १५ किमीचा मार्ग प्रस्तावित आहे. यामुळे शहरातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक सक्षम होईल.

* **स्मार्ट सिटी मिशन:** नागपूर ‘स्मार्ट सिटी मिशन’ अंतर्गत एक महत्त्वाचे शहर म्हणून विकसित होत आहे.
* शहरात १,३६,००० एलईडी दिवे बसवण्यात आले आहेत.
* स्मार्ट सोल्यूशन्सद्वारे पाणीपुरवठा, मलनिस्सारण, घनकचरा व्यवस्थापन आणि सार्वजनिक वाहतूक यांसारख्या सुविधांमध्ये सुधारणा करण्यावर भर दिला जात आहे.
* एकात्मिक कमांड आणि कंट्रोल सेंटर (Integrated Command and Control Center) कार्यान्वित करण्यात आले आहे, ज्यामुळे वाहतूक, ऊर्जा आणि सुरक्षा यावर रिअल-टाइममध्ये नियंत्रण ठेवता येते.

**निष्कर्ष:**
नागपूर शहर आज विकासाच्या एका नव्या टप्प्यावर उभे आहे. पायाभूत सुविधांमधील सुधारणा, ‘नवीन नागपूर’ सारखे भविष्यवेधी प्रकल्प आणि स्मार्ट सिटी उपक्रमांमुळे नागपूरकरांच्या जीवनात नक्कीच सकारात्मक बदल घडतील. या योजना वेळेत आणि दर्जेदार पूर्ण झाल्यास, नागपूर खऱ्या अर्थाने मध्य भारतातील एक प्रमुख आर्थिक आणि व्यापारिक केंद्र म्हणून उदयास येईल, यात शंका नाही.