‘हरित फुटाळा’ प्रकल्प लवकरच नागपुरात: सौंदर्यासोबतच पर्यावरणाचा समतोल साधणार!

नागपूर, ८ सप्टेंबर २०२६: विदर्भवासियांचे हृदयस्थान आणि नागपूरकरांच्या सायंकाळच्या विरंगुळ्याचे प्रमुख केंद्र असलेल्या फुटाळा तलावाचा चेहरामोहरा आता आणखी बदलणार आहे. केवळ आकर्षक रोषणाई आणि संगीत कारंज्यांपुरते मर्यादित न राहता, आता फुटाळा तलावाभोवती एक भव्य ‘हरित फुटाळा इको-प्रोमेनेड आणि ग्रीन झोन’ प्रकल्प साकारण्यात येणार आहे. या प्रकल्पामुळे शहरातील सौंदर्यात भर पडण्यासोबतच, पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले जाणार आहे, अशी माहिती महानगरपालिका सूत्रांनी दिली आहे.

गेल्या काही वर्षांपासून नागपूर शहरातील वाढत्या प्रदूषणामुळे निर्माण झालेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर (जानेवारी २०२६ मध्ये नागपूर विदर्भातील सर्वाधिक प्रदूषित शहर ठरले होते), अशा हरित प्रकल्पांची नितांत आवश्यकता होती. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी ‘हरित नागपूर’साठी २५ लाख वृक्ष लागवडीचा संकल्प केला आहे. याच दिशेने नागपूर महानगरपालिकेने सप्टेंबर २०२६ मध्ये १ लाख रोपे लावण्याचे महत्त्वाकांक्षी अभियान हाती घेतले आहे. या प्रयत्नांना बळ देण्यासाठी ‘हरित फुटाळा’ प्रकल्प मैलाचा दगड ठरणार आहे.

या प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे:

• **पर्यावरणपूरक हरित पट्टा:** फुटाळा तलावाच्या काठावर, विशेषतः सेमिनरी हिल्सच्या दिशेने, विविध प्रकारची स्थानिक झाडे आणि झुडपांचा समावेश असलेला एक रुंद हरित पट्टा तयार केला जाईल. यामुळे केवळ फुटाळ्याचे सौंदर्य वाढणार नाही, तर जैवविविधतेलाही चालना मिळेल.
• **वॉकिंग आणि सायकलिंग ट्रॅक्स:** फुटाळ्याच्या सभोवताली आधुनिक पद्धतीचे वॉकिंग आणि सायकलिंग ट्रॅक्स विकसित केले जातील, ज्यामुळे नागपूरकरांना सायंकाळच्या वेळी मोकळ्या हवेत व्यायाम करण्याची संधी मिळेल.
• **नैसर्गिक जलव्यवस्थापन:** तलावाच्या सभोवतालच्या परिसरात नैसर्गिक जलव्यवस्थापन प्रणाली लागू केली जाईल, ज्यामुळे पावसाच्या पाण्याचा योग्य निचरा होऊन तलावातील पाण्याची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होईल. नागपूरमध्ये स्वच्छ आणि पुरेसा पाणीपुरवठा सुनिश्चित करण्याच्या प्रयत्नांशी हे अप्रत्यक्षपणे संबंधित आहे.
• **आकर्षक लँडस्केपिंग आणि बैठक व्यवस्था:** प्रकल्पाचा भाग म्हणून, फुटाळ्याच्या काठावर आकर्षक लँडस्केपिंग आणि नागरिकांसाठी आरामदायक बैठक व्यवस्था केली जाईल. येथे विविध प्रकारची फुले आणि शोभेची झाडे लावली जातील, ज्यामुळे परिसराला एक वेगळेच रूप प्राप्त होईल.
• **शिक्षण आणि जनजागृती केंद्रे:** लहान मुलांसाठी आणि पर्यावरणाविषयी जागरूक नागरिकांसाठी निसर्गाचे महत्त्व समजावून सांगणारी छोटी माहिती केंद्रे (Information Centers) स्थापन केली जातील.

नागपूर सुधार प्रन्यास (NIT) आणि महानगरपालिकेच्या संयुक्त विद्यमाने हा प्रकल्प राबविण्यात येणार असून, फुटाळा तलाव हा पाणथळ जमीन नसल्याचा सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय (ऑक्टोबर २०२५) या विकासकामांना प्रोत्साहन देणारा ठरला आहे. या निर्णयामुळे तलावामध्ये म्युझिकल फाउंटन, फूड कोर्ट्स आणि इतर तात्पुरत्या सुविधा उभारण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे, ज्यामुळे ‘हरित फुटाळा’ प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीला गती मिळेल.

एकंदरीत, हा ‘हरित फुटाळा’ प्रकल्प नागपूरच्या विकासाच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचे पाऊल ठरेल. यामुळे केवळ फुटाळ्याचे सौंदर्य वाढणार नाही, तर नागपूरकरांना एक निरोगी आणि प्रदूषणमुक्त वातावरण मिळेल. ‘हरित नागपूर’च्या संकल्पनेला प्रत्यक्षात आणण्यासाठी हा प्रकल्प निश्चितच प्रेरणादायी ठरेल. नागपूरच्या अशाच विकासात्मक आणि स्थानिक बातम्यांसाठी भेट देत रहा Nagpur Insider.