नागपूरच्या फुटपाथवरची कला: रस्त्यावरचे कलाकार ते रसिकांचे मन जिंकणारे ‘स्ट्रीट परफॉर्मर्स’
नागपूर शहराची ओळख केवळ ऐतिहासिक इमारती किंवा गजबजलेल्या बाजारपेठांपुरती मर्यादित नाही, तर शहरातील फुटपाथवर आणि चौकाचौकात दिसणारी कलात्मकताही तितकीच खास आहे. बर्डी, धरमपेठ असो वा मिहानच्या दिशेने जाणारा रस्ता, अनेक ठिकाणी तुम्हाला असे ‘स्ट्रीट परफॉर्मर्स’ दिसतील जे आपल्या कलेने नागपूरकरांचे मनोरंजन करत आहेत. या कलाकारांची कहाणी केवळ मनोरंजनाची नाही, तर संघर्ष, जिद्द आणि कलेवरील प्रेमाची आहे.
हे ‘स्ट्रीट परफॉर्मर्स’ विविध प्रकारचे असून, नागपूरच्या रस्त्यांना एका वेगळ्या रंगात रंगवत आहेत. त्यांच्या कलेतून ते केवळ पैसेच कमवत नाहीत, तर लोकांसाठी एक विरंगुळ्याचे क्षणही निर्माण करतात. अनेकदा घाईगडबडीत किंवा कामाच्या ताणात असताना अचानक दिसणारी ही कला सादर करणारी मंडळी ताण विसरण्यास मदत करतात.
नागपूरच्या रस्त्यांवरील कलाकारांचे विविध पैलू:
- संगीत आणि गायन: अनेक तरुण-तरुणी आपल्या सुमधुर आवाजाने आणि वाद्यांच्या साथीने नागपूरकरांना मंत्रमुग्ध करतात. जुनी-नवे गाणी, देशभक्तीपर गीते किंवा भावगीते सादर करून ते वातावरण भारून टाकतात.
- नृत्यकला: विविध नृत्य प्रकार सादर करणारे कलाकारही चौकाचौकात दिसतात. लोकनृत्य असो वा आधुनिक नृत्यशैली, त्यांच्या मनमोहक अदांनी लोकांना आकर्षित करतात.
- जादूचे प्रयोग: लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांना आवडतील असे जादूचे प्रयोग करणारे जादूगारही नागपूरच्या रस्त्यांवर आपले कौशल्य दाखवतात. साध्या दिसणाऱ्या वस्तूंतून ते अशी काही किमया करतात की प्रेक्षक थक्क होतात.
- विविध कलाकौशल्ये: या व्यतिरिक्त, चित्रकला, लघु शिल्पे बनवणे, तर काहीजण विनोदी प्रयोग करूनही लोकांचे मनोरंजन करतात. त्यांची कला अनेकदा अनपेक्षित ठिकाणी, अनपेक्षित क्षणी भेटते.
या कलाकारांचे जीवन सोपे नसते. ऊन, वारा, पाऊस झेलत ते आपली कला सादर करत असतात. अनेकदा त्यांना गर्दीचा, पोलिसांचा सामना करावा लागतो. तरीही, कलेवरील प्रेमापोटी आणि आपल्या कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी ते हे काम अविरतपणे करत राहतात. या कलाकारांना समाजात एक वेगळी ओळख मिळायला हवी, अशी अपेक्षा अनेकजण व्यक्त करतात.
नागपूरची संस्कृती अशीच वैविध्यपूर्ण आहे, जिथे मोठ्या प्रदर्शनांपासून ते लहान रस्त्यावरील कलाकारांपर्यंत सर्वांनाच आपले स्थान आहे. या ‘स्ट्रीट परफॉर्मर्स’मुळेच नागपूरच्या रस्त्यांना एक वेगळीच ओळख मिळते. त्यांची कला आणि त्यांचे योगदान दुर्लक्षित करण्यासारखे नाही. नागपूर इनसायडर नेहमीच अशा कलाकारांना आणि त्यांच्या कार्याला प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्नशील राहील.
