Marathi Insight: Aug 21, 2026

{“answer”:”

# नागपूर: वाहतूक कोंडीवर मात करण्यासाठी ‘स्मार्ट’ उपाययोजनांची मालिका!

**नागपूर:** विदर्भाची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाणारे नागपूर शहर आज विकासाच्या नव्या उंची गाठत आहे. मात्र, वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि वाहनांच्या संख्येत झालेल्या प्रचंड वाढीमुळे शहराला वाहतूक कोंडीच्या समस्येने ग्रासले आहे. यावर मात करण्यासाठी नागपूर महानगरपालिका (NMC) आणि नागपूर मेट्रो रिजन डेव्हलपमेंट अथॉरिटी (NMRDA) यांनी एकत्रितपणे अनेक महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांना सुरुवात केली आहे. या योजनांमुळे नागपूरच्या वाहतूक व्यवस्थेत आमुलाग्र बदल अपेक्षित आहेत.

**प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर:**
नागपूर शहरात वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली (Intelligent and Integrated Traffic Management System – IITMS) कार्यान्वित करण्यात आली आहे. या प्रणालीमुळे सिग्नल टाइमिंगमध्ये रियल-टाइम ट्रॅफिकनुसार बदल करता येतात, ज्यामुळे गाड्यांचा वेग वाढतो आणि प्रवासाचा वेळ वाचतो. या प्रणालीमुळे सुमारे २८% ते ४८% पर्यंत प्रवासाचा वेळ कमी होण्याचा आणि वाहतुकीचा सरासरी वेग ४६% ते ६२% पर्यंत वाढण्याचा अंदाज आहे. या यंत्रणेद्वारे नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर स्वयंचलितपणे ई-चलन पाठवले जाईल.

**पायाभूत सुविधांचा विकास:**
नागपूर शहराच्या विकासाला गती देण्यासाठी अनेक पायाभूत सुविधा प्रकल्प राबवले जात आहेत. यामध्ये नागपूर मेट्रोच्या दुसऱ्या टप्प्याचा विस्तार, जो शहराला उपनगरांशी जोडेल, तसेच ‘नवीन नागपूर’ या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचा समावेश आहे. ‘नवीन नागपूर’ सुमारे ६५०० कोटी रुपयांच्या खर्चाने विकसित केले जात आहे, ज्यामुळे शहराचा विस्तार नियोजनबद्ध पद्धतीने होईल. यासोबतच, शहराभोवती १४८ किलोमीटर लांबीचा आऊटर रिंग रोड बांधला जात आहे, ज्यामुळे शहरांतर्गत वाहतुकीचा ताण कमी होण्यास मदत होईल. धरमपेठ आणि लक्ष्मीनगर झोनमध्ये पथविक्रेत्यांसाठी शिस्तबद्ध व्यवस्थापन प्रणाली सुरू करण्याचा पायलट प्रकल्पही राबवण्यात येत आहे.

**सार्वजनिक वाहतुकीला प्रोत्साहन:**
नागपूर महामेट्रो आणि ‘आपली बस’ सेवा यांचा समन्वय साधण्यासाठी ‘मोबिलिटी ॲप’ आणि ‘कॉमन मोबिलिटी कार्ड’ लवकरच सुरू केले जाणार आहे. यामुळे नागरिक एकाच कार्डने बस आणि मेट्रोने प्रवास करू शकतील, तसेच ॲपद्वारे बसचे लोकेशनही ट्रॅक करू शकतील. शहरात इलेक्ट्रिक बसेसची संख्या वाढवण्यावरही भर दिला जात आहे, ज्यामध्ये सध्या २६० ई-बसेस आहेत आणि लवकरच आणखी ४०० वातानुकूलित ई-बसेस दाखल होणार आहेत.

**भविष्यातील योजना:**
नागपूर शहर पुढील ३० वर्षांचा विचार करून एक ‘कॉम्प्रेहेन्सिव्ह मोबिलिटी प्लॅन’ तयार करत आहे. या योजनेत सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था, रस्त्यांचे रुंदीकरण, ग्रेड सेपरेटरची उभारणी आणि वाहतूक नियंत्रणासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर यावर भर दिला जाईल.

या सर्व उपाययोजनांमुळे नागपूर शहर भविष्यात वाहतूक कोंडीमुक्त आणि अधिक सुलभ प्रवासाचे शहर म्हणून ओळखले जाईल, अशी अपेक्षा आहे.