नागपूर: गर्दीच्या रस्त्यांवर आता ‘स्मार्ट’ नजर; वाहतूक कोंडीवर मात करण्यासाठी AI चा वापर!

नागपूरकरांसाठी एक आनंदाची बातमी आहे! शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेला अधिक सुरळीत आणि सुरक्षित बनवण्यासाठी आता ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ (AI) चा वापर करण्यात येत आहे. नागपूर स्मार्ट सिटी कॉर्पोरेशन आणि शहर वाहतूक पोलिसांनी एकत्रितपणे एक अभिनव प्रकल्प राबवला आहे, ज्या अंतर्गत शहरातील प्रमुख चौकांमध्ये अत्याधुनिक AI-आधारित कॅमेरे आणि सेन्सर बसवण्यात आले आहेत. या ‘स्मार्ट’ प्रणालीमुळे वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर करडी नजर ठेवता येणार असून, वाहतूक कोंडीची समस्या सोडवण्यासाठीही मदत होणार आहे.

या नवीन तंत्रज्ञानामुळे शहराच्या वाहतूक व्यवस्थापनात क्रांती घडणार आहे. रेड सिग्नल तोडणे, हेल्मेट न घालणे यांसारख्या नियमांचे उल्लंघन आता स्वयंचलितपणे कॅमेऱ्यांमध्ये कैद केले जाईल आणि थेट वाहनचालकाच्या मोबाईलवर ई-चलान (E-Chalan) पाठवले जाईल. यामुळे नियमांचे पालन न करणाऱ्यांवर तात्काळ कारवाई होण्यास मदत होईल. तसेच, शहरातील गुन्हेगारीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठीही या कॅमेऱ्यांचा उपयोग होणार आहे.

AI-आधारित प्रणालीचे मुख्य पैलू:

• स्वयंचलित नियमांचे उल्लंघन ओळखणे: रेड सिग्नल जम्पिंग, हेल्मेटचा अभाव, रॉंग साईड ड्रायव्हिंग यांसारख्या नियमांचे उल्लंघन करणारे वाहनचालक AI कॅमेऱ्यांच्या नजरेतून सुटणार नाहीत.
• रिअल-टाईम नियंत्रण: नागपूर पोलीस आयुक्तालय येथील केंद्रीय कमांड अँड कंट्रोल सेंटरमधून या संपूर्ण प्रणालीवर नियंत्रण ठेवले जाईल, ज्यामुळे वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी त्वरित उपाययोजना करता येतील.
• सुरक्षिततेत वाढ: महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी संवेदनशील चौकांमध्ये ‘पॅनिक बटन्स’ आणि स्मार्ट आपत्कालीन किऑस्कची स्थापना करण्यात आली आहे, ज्यामुळे आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरित मदत मिळू शकेल.
• कमी होणारी वाहतूक कोंडी: या प्रणालीमुळे वाहतुकीचे योग्य व्यवस्थापन होऊन गर्दीच्या वेळी होणारी कोंडी कमी होण्यास मदत होईल.
• स्मार्ट पार्किंग सोल्यूशन्स: शहरात वाढत असलेल्या वाहनांची संख्या लक्षात घेता, इतवारी, सीताबर्डी आणि गांधीसागर तलावाजवळ बहुस्तरीय वाहनतळ उभारण्याचे कामही प्रगतीपथावर आहे. यामुळे वाहने उभी करण्याच्या समस्येवर तोडगा निघेल आणि रस्त्यांवरील गर्दी कमी होईल.

नागपूर स्मार्ट सिटी प्रकल्पांतर्गत राबविण्यात येणाऱ्या या उपक्रमामुळे शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेत मोठे बदल अपेक्षित आहेत. अनेकदा उड्डाणपुलांच्या नियोजनातील त्रुटींमुळे वाहतूक कोंडी वाढल्याच्या तक्रारी ऐकायला मिळतात, अशा परिस्थितीत AI तंत्रज्ञानाचा वापर हा एक प्रभावी उपाय ठरू शकतो. वाहतूक पोलीस उपायुक्त आदित्य मिरखेलकर यांनीही वाहतूक व्यवस्था सुरळीत करण्यासाठी पोलिसांकडून प्रयत्न सुरू असल्याचे म्हटले आहे. या तंत्रज्ञानाचा वापर करून नागपूर शहर खऱ्या अर्थाने ‘स्मार्ट सिटी’ म्हणून विकसित होण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल टाकत आहे.

निष्कर्ष:

नागपूर शहराला वाहतूक कोंडीच्या समस्येतून बाहेर काढण्यासाठी आणि नागरिकांना सुरक्षित प्रवासाचा अनुभव देण्यासाठी AI-आधारित वाहतूक व्यवस्थापन प्रणाली एक गेम-चेंजर ठरू शकते. तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर आणि नागरिकांचा प्रतिसाद यामुळे नागपूरची वाहतूक व्यवस्था नक्कीच अधिक चांगली होईल, अशी आशा आहे.