नागपूर: विकासाच्या नव्या दिशेने; वाहतूक कोंडीवर मात करण्यासाठी ‘नवीन नागपूर’ प्रकल्पाची दमदार वाटचाल!

**नागपूर:** नागपूर शहर विकासाच्या एका नव्या टप्प्यावर उभे आहे. वाहतूक कोंडीची समस्या दिवसेंदिवस गंभीर होत असताना, प्रशासनाकडून यावर तोडगा काढण्यासाठी ठोस पावले उचलली जात आहेत. ‘नवीन नागपूर’ या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाच्या माध्यमातून शहराच्या पायाभूत सुविधांमध्ये मोठे बदल घडवून आणण्याची तयारी सुरू आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट केवळ वाहतुकीची कोंडी कमी करणे एवढेच नाही, तर नागपूरला एक आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे व्यापार आणि वित्तीय केंद्र म्हणून विकसित करणे हे आहे.

या ‘नवीन नागपूर’ प्रकल्पासाठी HUDCO कडून ११,३०० कोटी रुपयांचा निधी उपलब्ध होणार आहे. हा प्रकल्प नागपूर-मुंबई एक्सप्रेसवेच्या बाजूला शहराबाहेरील भागात विकसित केला जाणार आहे. ‘महाराष्ट्र २०४७’ या व्हिजन प्लॅनचा भाग म्हणून हा प्रकल्प राबविण्यात येत असून, यातून नागपूरमध्ये कॉर्पोरेट पायाभूत सुविधा निर्माण करणे, ज्ञान-आधारित उद्योगांना आकर्षित करणे आणि स्टार्टअप इकोसिस्टम विकसित करून रोजगाराच्या संधी वाढवणे यावर भर दिला जाईल.

**प्रकल्पाचे महत्त्वाचे पैलू:**

* **भूसंपादन अंतिम टप्प्यात:** ‘नवीन नागपूर’ प्रकल्पासाठी हिंगणा तालुक्यातील मौजा गोधनी (रिठी) आणि लाडगाव (रिठी) या सुमारे १ हजार ७१० एकर क्षेत्रावर भूसंपादनाची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. जमिनींचे दर निश्चित झाल्यानंतर एनएमआरडीएकडून थेट खरेदी प्रक्रिया सुरू केली जाईल. या प्रकल्पासाठी शेतकऱ्यांना १३० कोटी रुपये मोबदला आणि पाचपट भरपाई देण्याचीही तरतूद आहे.
* **मोठा निधी आणि विकास:** नवीन नागपूर प्रकल्पासाठी HUDCO कडून ६,५०० कोटी रुपयांचा निधी मिळणार असून, यामध्ये भूसंपादन, व्यावसायिक विकास आणि पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे. तसेच, नागपूर बाह्य वळण रस्त्यासाठी ४,८०० कोटी रुपये निधी वापरला जाईल. हा संपूर्ण प्रकल्प ६,५०० कोटी रुपये खर्चाचा असून तो तीन टप्प्यांत पूर्ण केला जाणार आहे.
* **आंतरराष्ट्रीय व्यापार केंद्र:** नागपूरला ‘आंतरराष्ट्रीय व्यापार व वित्तीय केंद्र’ (IBFC) म्हणून विकसित करण्याच्या दृष्टीने हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. नवीन नागपूरमध्ये स्टार्टअप्स, एमएसएमई (MSME), आयटी कंपन्या आणि व्यावसायिक कार्यालयांसाठी अत्याधुनिक पायाभूत सुविधा विकसित करण्याची योजना आहे.
* **वाहतूक व्यवस्थेत सुधारणा:** या प्रकल्पांतर्गत नागपूर शहराभोवती १०० किलोमीटर लांबीचा रिंगरोड देखील तयार केला जाणार आहे. तसेच, दहा प्रमुख रस्त्यांवर पथविक्रेत्यांसाठी जागा निश्चित करून, पार्किंग आणि पदपथांची व्यवस्था सुधारून वाहतूक कोंडी कमी करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. अजनी रेल्वे स्थानकाजवळील पुलाचे बांधकाम आणि अनियंत्रित पार्किंगमुळे होणारी वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी देखील नियोजन केले जात आहे.
* **समन्वित वाहतूक योजना:** शहराची वाढती लोकसंख्या आणि वाहनांची वाढती संख्या लक्षात घेता, २५,५८७ कोटी रुपयांचा एक सर्वसमावेशक वाहतूक ‘मास्टर प्लॅन’ तयार करण्यात आला आहे. यामध्ये नवीन रस्ते, चौकांचे विस्तारीकरण, बस थांबे, मेट्रो कनेक्टिव्हिटी आणि सार्वजनिक वाहतुकीचे आधुनिकीकरण यासारख्या बाबींचा समावेश आहे.

**निष्कर्ष:**

‘नवीन नागपूर’ प्रकल्पामुळे शहराच्या विकासाला निश्चितच गती मिळेल. वाहतूक कोंडीसारख्या समस्यांवर मात करून, नागपूर हे आर्थिक आणि औद्योगिक दृष्ट्या एक महत्त्वाचे केंद्र बनेल अशी अपेक्षा आहे. या प्रकल्पांची यशस्वी अंमलबजावणी झाल्यास, नागपूरकरांना उत्तम पायाभूत सुविधा आणि अधिक चांगल्या जीवनशैलीचा अनुभव घेता येईल. नागरिकांचे सहकार्य आणि प्रशासनाचा योग्य पाठपुरावा यामुळे नागपूर खऱ्या अर्थाने ‘स्मार्ट सिटी’ म्हणून विकसित होईल.