नागपूरमध्ये मान्सूनची धास्ती: मनपाच्या तयारीवर प्रश्नचिन्ह, ड्रेनेज व्यवस्था अजूनही कमकुवत!

पावसाळ्याचे दिवस पुन्हा एकदा सुरू झाले असून, नागपूर महानगरपालिकेने (NMC) मान्सूनपूर्व तयारीचे दावे केले आहेत. ‘शहर आपत्ती व्यवस्थापन योजना २०२६-२७’ (City Disaster Management Plan 2026-27) सारख्या नव्या योजना जाहीर करून मनपाने आपत्तींना सामोरे जाण्याची तयारी दर्शवली असली तरी, शहराच्या ड्रेनेज व्यवस्थेची खरी स्थिती आणि दरवर्षी होणारी पाणी साचण्याची समस्या अजूनही नागपूरकरांसाठी चिंतेचा विषय आहे.

• मनपाचे नवे प्रयत्न: मनपाने ‘शहर आपत्ती व्यवस्थापन योजना २०२६-२७’ जाहीर केली असून, यामध्ये पूर, पाणी साचणे आणि इतर आपत्कालीन परिस्थितींना अधिक जलद आणि प्रभावीपणे प्रतिसाद देण्याचे उद्दिष्ट आहे. याव्यतिरिक्त, पुढील ५० वर्षांसाठी वादळी जलनिस्सारण प्रणाली (Storm Water Drainage Master Plan) सुधारण्यासाठी एक महत्त्वाकांक्षी आराखडा तयार केला जात आहे, ज्याचे उद्दिष्ट नागपूरला पूरमुक्त शहर बनवणे आहे.
• सफाई मोहिमेची वास्तविकता: मनपाने नाल्यांच्या सफाई मोहिमा राबवल्याचा दावा केला असला तरी, जून २०२६ च्या एका अहवालानुसार, अनेक ठिकाणी नालेसफाई केवळ वरवरची आणि मुख्य रस्त्यांलगतच्या भागांपुरतीच मर्यादित असल्याचे दिसून आले आहे. रेशीमबाग, अशोक चौक आणि इमामवाडा येथील नाले जलपर्णी आणि कचऱ्याने तुंबलेले आढळले आहेत, ज्यामुळे पावसाळ्यातील पाणी साचण्याची समस्या अजूनही गंभीर आहे.
• खर्चावर प्रश्नचिन्ह: माहिती अधिकार (RTI) कायद्यांतर्गत मिळालेल्या माहितीनुसार, मनपाने गेल्या पाच वर्षांत नाले आणि नद्यांच्या स्वच्छतेसाठी कोट्यवधी रुपये खर्च केले आहेत. केवळ २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी ९ कोटी रुपयांचे बजेट मंजूर करण्यात आले आहे. मात्र, इतका प्रचंड खर्च होऊनही दरवर्षी शहरातील अनेक भागांमध्ये पाणी साचण्याच्या समस्या कायम आहेत, ज्यामुळे या खर्चाच्या परिणामकारकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
• न्यायालयाची नाराजी: नागपुरात दरवर्षी होणाऱ्या जलमय परिस्थितीमुळे मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने मनपाच्या मान्सून तयारीवर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. न्यायालयाने मनपाला पाणी साचण्यावर कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्यासाठी तपशीलवार अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत, तसेच नागरिकांच्या सुरक्षेबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे.
• संवेदनशील क्षेत्रे: शहरात ७० पूरप्रवण क्षेत्रे (flood hotspots), ७७ सखल भाग (low-lying areas) आणि ५९ तळघरे (basements) आहेत जिथे प्रत्येक पावसाळ्यात पाणी भरते. सिताबर्डी, अंबाझरी तलावाजवळ, वर्धा रोडवरील काही भाग, मोरभवन culvert, तसेच नाग, पिवळी आणि पोहरा नद्यांच्या जवळील सखल भाग सर्वाधिक धोक्यात आहेत.

नागपूर शहरातील मान्सूनपूर्व तयारी आणि पाणी साचण्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी मनपा काय उपाययोजना करत आहे, याची सविस्तर माहिती घेण्यासाठी तुम्ही येथे क्लिक करू शकता.

नागपूरकरांनीही आपल्या परिसरात स्वच्छतेची काळजी घेऊन आणि पाण्याचा निचरा योग्य प्रकारे होत आहे की नाही याची खात्री करून प्रशासनाला सहकार्य करावे. त्याचसोबत, मनपाने केवळ कागदावर योजना न आखता, त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करून नागपूरला पूरमुक्त शहर बनवण्याचे आवाहन नागरिकांनी केले आहे. अधिक ताज्या स्थानिक बातम्यांसाठी नागपूर इनसाइडरला भेट द्या.