नागपूरकर सावधान! सायबर भामट्यांचा नवा डाव; एका चुकीने बँक खातं रिकामं होऊ शकतं!

डिजिटल युगात आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनलेल्या तंत्रज्ञानाने अनेक सोयी आणल्या आहेत. मात्र, यासोबतच सायबर गुन्हेगारांनी नागपूरकरांना लक्ष्य करून फसवणुकीचे नवनवीन मार्ग शोधले आहेत. ऑनलाइन व्यवहारांची वाढती संख्या आणि सोशल मीडियाचा वापर यामुळे सायबर फसवणुकीचे प्रमाण चिंताजनक वेगाने वाढत आहे. तुमच्या एका चुकीने मेहनतीची कमाई क्षणात गमावली जाऊ शकते, त्यामुळे सतर्क राहणे आता काळाची गरज बनले आहे.

नागपूर शहरातील अनेक नागरिक, मग ते बर्डी येथील व्यावसायिक असोत, धरमपेठमधील गृहिणी असोत किंवा मिहान येथील तंत्रज्ञान व्यावसायिक असोत, सायबर भामट्यांच्या जाळ्यात अडकत आहेत. नागपूर सायबर पोलीस या वाढत्या धोक्याबाबत गंभीर असून जनजागृती आणि तपास मोहिमा तीव्र करत आहेत.

सायबर गुन्हेगार वापरत असलेल्या काही प्रमुख फसवणुकीचे प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

• **डिजिटल अटक (Digital Arrest):** यामध्ये सायबर भामटे स्वतःला पोलीस किंवा सरकारी अधिकारी भासवून नागरिकांना फसवी अटक किंवा कायदेशीर कारवाईची भीती दाखवतात. पार्सलमध्ये बेकायदेशीर वस्तू सापडल्याचे सांगून किंवा इतर गुन्ह्यांमध्ये नाव गोवल्याचे सांगून पैशांची मागणी केली जाते.
• **बनावट गुंतवणुकीचे आमिष (Fake Investment Scams):** व्हॉट्सअॅप किंवा टेलिग्राम ग्रुप्समध्ये लोकांना मोठ्या आणि जलद परताव्याचे आमिष दाखवून बनावट गुंतवणूक योजनांमध्ये पैसे गुंतवण्यास प्रवृत्त केले जाते. सुरुवातीला लहान परतावा देऊन विश्वास जिंकला जातो आणि नंतर मोठी फसवणूक केली जाते.
• **पार्सल/कुरिअर घोटाळे (Parcel/Courier Scams):** तुम्हाला एखादे पार्सल तुमच्या नावावर आले असून त्यात बेकायदेशीर वस्तू आहेत, असे फोन येतात. त्यानंतर कायदेशीर कारवाई टाळण्यासाठी पैशांची मागणी केली जाते.
• **वर्क फ्रॉम होम घोटाळे (Work-from-Home Scams):** घरबसल्या सोपे काम करून भरघोस पैसे कमवण्याची संधी देण्याचे आमिष दाखवून लोकांकडून पैसे उकळले जातात. सुरुवातीला छोटे काम देऊन थोडे पैसे दिले जातात आणि नंतर मोठ्या रकमेची मागणी करून फसवणूक केली जाते.
• **बनावट KYC/वीज बिल अपडेट (Fake KYC/Electricity Bill Updates):** बँक, वीज कंपनी किंवा अन्य सेवेचे प्रतिनिधी असल्याचे भासवून, KYC अपडेट करणे किंवा वीज बिल भरणे आवश्यक असल्याचे मेसेज किंवा कॉल येतात. दिलेल्या लिंकवर क्लिक केल्यास किंवा माहिती शेअर केल्यास बँक खाते रिकामे होते.
• **व्हॉईस क्लोनिंग (Voice Cloning):** आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) वापरून तुमच्या जवळच्या व्यक्तीचा आवाज हुबेहूब कॉपी करून खंडणी मागितली जाते किंवा इतर आर्थिक फसवणूक केली जाते.
• **बनावट ॲप्स (Fake Apps):** आरटीओ ई-चलान किंवा गॅस कंपनीच्या नावाने बनावट APK फाईल्स पाठवून, त्या इंस्टॉल करण्यास भाग पाडले जाते. यातून मोबाईलमधील बँकिंग माहिती चोरून आर्थिक फसवणूक केली जाते. मुंबई सायबर गुन्हे शाखेने अलीकडेच अशा एका मोठ्या टोळीचा पर्दाफाश केला आहे.

नागपूर सायबर पोलिसांनी नागरिकांना सतत सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. कोणत्याही अनोळखी नंबरवरून आलेल्या कॉल किंवा मेसेजवर विश्वास ठेवू नका. कधीही आपला ओटीपी (OTP), पासवर्ड, बँक खाते क्रमांक किंवा इतर वैयक्तिक माहिती कोणासोबतही शेअर करू नका. आपल्या मोबाईल आणि कॉम्प्युटरमधील सॉफ्टवेअर नियमितपणे अपडेट ठेवा आणि शक्य असल्यास टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2FA) वापरा.

जर तुमची सायबर फसवणूक झाली असेल, तर त्वरित राष्ट्रीय सायबर क्राईम हेल्पलाइन 1930 वर संपर्क साधा किंवा www.cybercrime.gov.in या संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवा. तंत्रज्ञानाचा वापर जबाबदारीने करून, आपण नागपूरला सायबर गुन्हेमुक्त बनवण्यात योगदान देऊ शकतो. अधिक माहिती आणि नागपूरच्या ताज्या बातम्यांसाठी, नागपूर इनसायडरच्या संकेतस्थळाला भेट द्या.