नागपूरचे स्वप्निल ‘मिहान’: प्रगतीचा वेध आणि भविष्यातील आव्हाने!

नागपूरचे आर्थिक आणि औद्योगिक भवितव्य बदलून टाकण्याची क्षमता असलेला ‘मिहान’ प्रकल्प (Multi-modal International Cargo Hub and Airport at Nagpur) कायमच चर्चेत राहिला आहे. विदर्भाच्या विकासाला नवी दिशा देण्याचे स्वप्न घेऊन सुरू झालेल्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाच्या सध्याच्या स्थितीवर आणि भविष्यातील वाटचालीवर एक नजर टाकूया.

• **प्रकल्पाची मूळ संकल्पना:** डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळ उभारलेला हा प्रकल्प, नागपूरला देशातील पहिले आंतरराष्ट्रीय प्रवासी आणि कार्गो हब (मालवाहतूक केंद्र) बनवण्यासाठी आखण्यात आला होता. याचा उद्देश केवळ विमानतळ विस्तार नसून, औद्योगिक आणि आर्थिक वाढीला गती देणे हा होता.
• **वर्तमान स्थिती आणि प्रमुख कंपन्या:** मिहानमध्ये सध्या टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS), एचसीएल टेक्नॉलॉजीज (HCL Technologies), लुपीन फार्मा (Lupin Pharma) यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांनी आपले कामकाज सुरू केले आहे. एअर इंडिया (Air India) आणि एएआर-इंदमार टेक्निक्सची (AAR-Indamer Technics) विमान देखभाल दुरुस्ती केंद्रे (MRO) देखील येथे कार्यरत आहेत. याव्यतिरिक्त, अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था (AIIMS) आणि भारतीय व्यवस्थापन संस्था (IIM) यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या शैक्षणिक संस्थांनीही मिहान परिसरात आपले स्थान निर्माण केले आहे.
• **आव्हाने आणि टीका:** मिहानला अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसल्याची टीका अनेकदा झाली आहे, विशेषतः स्पेशल इकॉनॉमिक झोन (SEZ) धोरणाच्या यशाबद्दल प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. उद्योगांसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उपलब्ध असूनही गुंतवणुकीला हवा तसा वेग मिळत नसल्याचे निरीक्षण तज्ज्ञांकडून नोंदवले जात आहे.
• **भविष्यातील क्षमता आणि सरकारी प्रयत्न:** मिहानला संरक्षण उत्पादन क्लस्टर, सुरक्षित निर्यात हब आणि मध्य भारतासाठी लॉजिस्टिक्सचे केंद्र बनवण्याची सरकारची योजना आहे. आगामी दशक मिहानसाठी निर्णायक ठरू शकते, असे अधिकारी सांगतात. नागपूरला जागतिक व्यापार आणि वाहतूक केंद्र बनवण्यासाठी मिहान महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो.

नागपूरच्या विकासाची धुरा वाहणारा मिहान प्रकल्प हा केवळ एक औद्योगिक झोन नसून, संपूर्ण विदर्भ प्रदेशाच्या आशा-आकांक्षांचे प्रतीक आहे. या प्रकल्पाला पूर्णत्वास नेण्यासाठी शासनासोबतच स्थानिक उद्योजक आणि नागरिकांचा सहभाग महत्त्वाचा ठरेल. नागपूर आणि परिसरातील अशाच ताज्या घडामोडींसाठी वाचत राहा नागपूर इनसाइडर.