नागपूर: स्टार्टअप्ससाठी नवे दालन उघडणार! ‘मेक इन इंडिया’ला मिळणार गती

नागपूर शहराच्या औद्योगिक विकासाला नवसंजीवनी मिळण्याची चिन्हे दिसत आहेत. विशेषतः सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांसाठी (MSME) नवनवीन संधी उपलब्ध होत असून, ‘मेक इन इंडिया’ संकल्पनेला बळ देणारे अनेक प्रकल्प शहरात आकार घेत आहेत. एमआयडीसीच्या विस्तारापासून ते विविध शासकीय योजनांपर्यंत, नागपूर हे आता उद्योजकतेचे नवे केंद्र बनत चालले आहे.

उद्योजकतेसाठी अनुकूल वातावरण

नागपूर हे भारताच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले असल्याने लॉजिस्टिक्स आणि कनेक्टिव्हिटीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे शहर आहे. मिहान (MIHAN) सारख्या मोठ्या प्रकल्पांमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर व्यापारासाठी एक मजबूत पाया तयार झाला आहे. यामुळे स्थानिक तसेच बाहेरील गुंतवणूकदारांना नागपूरमध्ये व्यवसाय सुरू करण्यासाठी प्रोत्साहन मिळत आहे. राज्यातील नव्हे, तर देशभरातील उद्योगांसाठी नागपूर एक प्रमुख केंद्र बनत आहे. विविध क्षेत्रांतील गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यात मिहान प्रकल्प महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे.

• लॉजिस्टिक्स आणि वेअरहाउसिंग: नागपूरच्या मध्यवर्ती स्थानाचा फायदा घेत लॉजिस्टिक्स आणि वेअरहाउसिंग क्षेत्रात मोठ्या संधी निर्माण होत आहेत. ई-कॉमर्स कंपन्यांसाठी हे एक महत्त्वाचे हब बनत आहे.
• फूड प्रोसेसिंग: संत्रा नगरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नागपूरमध्ये फूड प्रोसेसिंग उद्योगाला मोठी चालना मिळत आहे. ऑरेंज ज्यूस, जॅम, जेली आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांची मागणी वाढत आहे.
• ॲग्रो-इंडस्ट्रीज: शेती-आधारित उद्योगांमध्येही वाढ दिसून येत आहे. शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून उत्पादन वाढवण्यासाठी आणि प्रक्रिया उद्योगांना जोडण्यासाठी प्रोत्साहन दिले जात आहे.
• औषधनिर्माण (Pharmaceuticals): नागपूरमध्ये फार्मास्युटिकल कंपन्यांची वाढ होत असून, जेनेरिक औषधे, न्यूट्रास्युटिकल्स आणि हर्बल उत्पादनांची मागणी वाढत आहे.
• इलेक्ट्रिक वाहने (EV) आणि बॅटरी: इलेक्ट्रिक वाहनांचा वाढता वापर लक्षात घेता, नागपूरमध्ये बॅटरी असेंब्ली, चार्जिंग स्टेशन्स आणि सर्व्हिसिंग सेंटरसाठी मोठी बाजारपेठ उपलब्ध आहे.

शासकीय योजना आणि पाठबळ

सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना (MSME) सक्षम करण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकार विविध योजना राबवत आहे. ‘प्रधानमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम’ (PMEGP), ‘स्टार्टअप इंडिया’ आणि ‘मुद्रा योजना’ यांसारख्या योजनांमधून नवउद्योजकांना आर्थिक आणि तांत्रिक सहाय्य मिळत आहे. नुकत्याच झालेल्या एका राष्ट्रीय परिसंवादात एमएसएमईच्या क्षमता बांधणी आणि विकासावर भर देण्यात आला, ज्यामुळे उद्योजकांना निर्यात धोरणे, कर्ज सुविधा आणि इतर शासकीय योजनांची माहिती मिळाली. नागपूर जिल्ह्यात तीन नवीन एमआयडीसी उभारण्याची घोषणा करण्यात आली असून, यामुळे ऑटोमोबाईलसारख्या क्षेत्रांमध्ये नवीन उद्योग येण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे रोजगाराच्या संधी वाढतील.

पुढील वाटचाल

नागपूरच्या औद्योगिक विकासासाठी कळमेश्वर येथे ‘कोल टू केमिकल’ प्रकल्प आणि बुटीबोरीसारख्या ठिकाणी आशियातील सर्वात मोठ्या औद्योगिक वसाहती यांसारखे मोठे प्रकल्प महत्त्वाचे ठरत आहेत. या प्रकल्पांमुळे हजारो युवकांना रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील. आगामी काळात नागपूर हे केवळ मध्य भारतातीलच नव्हे, तर संपूर्ण देशातील एक प्रमुख औद्योगिक आणि लॉजिस्टिक हब म्हणून उदयास येईल, यात शंका नाही. नागपूर मेट्रोचा विस्तार आणि इतर पायाभूत सुविधांमधील विकासामुळे शहराच्या औद्योगिक प्रगतीला आणखी गती मिळेल. नागपूरचे अर्थकारण विस्तारत असून, येथील औद्योगिक वातावरण अधिक बळकट होत आहे.